سرنوشت پدر چای ایران

۵ بهمن ۱۴۰۱ ۰۲:۰۸:۵۰ ب.ظ

با ورود چای به ایران و افزایش علاقه و گسترش مصرف چای در دوره ناصری تلاشهایی جهت کاشت این گیاه در ایران انجام شد؛ ولی موفق به انجام این کار نشدند. تا اینکه در دوره مظفرالدین شاه شخصی به نام  محمد خان قاجار قوانلو که کارمند وزارت خارجه بود متوجه شد که سالیانه مبلغ زیادی ارز برای خرید چای از کشور خارج می شود و با تحقیق و بررسی متوجه شد که می توان این گیاه را در ایران پرورش داد و در یادداشتی نوشته بود: "علی‌التحقیق مبلغ ۱۰ کرور تومان برای خرید چای هر ساله از ایران خارج می‌شود. اگر همین مبلغ در مملکت بماند شاید جلوگیری از پریشانی و فقر و فاقه مملکت بکند"

احداث اولین باغات چای در ایران

از همین رو مقدار زیادی بذر چای و ۳ هزار نهال چای را در سال 1279 شمسی به ایران آورد و با بررسی های که انجام داده بود لاهیجان را برای کشت چای مناسب دید و وی مراقبت از مزرعه را به یکی از معتمدین محلی سپرد و دیگران و خان ها و زمین داران را نیز تشویق می کرد که چای بکارند و نتیجه آن شد که تولید چای ایرانی و استفاده از آن متداول شد. بالاخره تلاشهای وی در بومی کردن صنعت چای موفقیت آمیز بود و  باعث شد از مظفرالدین قاجار لقب «کاشف‌السلطنه» بگیرد.

سفر به چین

کاشف‌السلطنه همچنان در فکر گسترش کشت چای در ایران بود و حتی به چین هم رفت تا اطلاعات بیشتری در حوزه چای به دست بیاورد و تعدادی متخصص چینی و ماشین آلات تولید چای همراه خود به ایران آورد که گفته شده چینی ها در گیلان ماندگار شدند.

اتومبیل کاشف السلطنه در راه بازگشت در مسیر بوشهر به شیراز به دره سقوط کرد و جان سپرد. در این سانحه راننده اتومبیل و یک مامور انگلیسی که همراه وی بودند جراحت مختصری برداشتند و زنده ماندند. بسیاری افراد مرگ وی را یک توطئه از طرف انگلیسی ها می دانند زیرا با بومی کردن کشت چای منافع انگلیسی ها که واردات چای به ایران را به عهده داشتند به خطر افتاده بود. برخی افراد گواهی دادند که هنگام دفن کاشف‌السلطنه در سرش اثر گلوله بوده است، بسیاری افراد آن‌ موقع و هنوز مرگ وی را نه یک حادثه بلکه یک توطئه‌ و قتل از طرف انگلیسی‌ها می‌دانند.

کاشف‌السلطنه وصیت کرده بود در کنار مزارع چای دفن شود و حالا آرامگاهش در لاهیجان به موزه چای تبدیل شده است.